เมื่อกลับจากเกาหลี ผู้เขียนได้ยินเพลงประกอบการค้าขายใหม่ ของบริษัทมือถือ DTAC มีเนื้อหาทำนองว่าอยากจะใส่รองเท้าคู่ละข้าง ทาสีเล็บให้แตกต่างไปในแต่ละนิ้ว หรืออยากยืนบนรถไฟฟ้าทั้งๆ ที่มีที่นั่งว่าง และท่อนฮุคสรุปทำนองว่า ไม่มีเหตุผลแต่อยากทำ เพราะมันสบายใจ ผู้เขียนลองคิดเล่นๆ ว่า พฤติกรรมที่ปรากฎในเพลงนั้น คือพฤติกรรมที่ “ไม่มีเหตุผล” อยากที่ท่อนฮุคสรุปไว้หรือไม่ ก่อนอื่นต้องเริ่มจากดูว่า การทาสีเล็บผิดเพี้ยน ใส่รองเท้าคู่ละข้าง เป็นพฤติกรรมที่มีเหตุผลแค่ไหน การที่มนุษย์ยึดว่าการใส่รองเท้า ต้องใส่ทั้งสองข้างเหมือนกัน หรือใส่ตุ้มหูต้องเป็นแบบเดียวกันทั้งสองข้างนั้น ผู้เขียนเดาว่าเป็นสิ่งที่เกิดจากการให้เหตุผลแบบอุปนัย ที่มีผู้ปฎิบัติลองผิดลองถูกมาแล้ว และได้ผลสรุปว่าการใส่รองเท้าเหมือนกันทั้งสองข้าง เป็นการแต่งกายที่ดูดีที่สุด การนั่งลงบนเก้าอี้รถเมล์ เมื่อมีที่นั่งว่าง ก็จะทำให้เกิดความสบายมากที่สุด การให้เหตุผลแบบอุปนัย เป็นที่นิยมทั้งในแวดวงวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ แต่กระนั้นก็ดี มีนักปรัชญาหลายท่านชี้ให้เห็นว่า การให้เหตุผลแบบนี้ มีช่องโหว่ เพราะเราจะไม่ทราบว่าท้ายที่สุดแล้ว มันเป็นเช่นนั้น “จริงๆ” หรือไม่ หรือเป็นเพียงแค่ความมักง่ายที่ เกิดจากการพิจารณาสนใจแค่ผลลัพธ์ที่ออกมาบ่อยครั้ง การใส่รองเท้าคู่เดียวกันทั้งสองข้าง อาจมีบางครั้งที่ให้ความสบายมากกว่าก็ได้ การยืนบนรถเมล์ที่มีที่นั่งว่างเต็มๆ ก็อาจให้ความสบายกว่าก็เป็นได้ ด้วยเหตุผลดังนี้ การให้เหตุผลแบบอุปนัยก็ยังมิอาจกล่าวได้ว่า เป็นการบวนการที่มี “เหตุผล” โดยแท้จริง ดังนั้น สิ่งที่เพลงโฆษณาชุดนี้ชักชวนให้เราทำ [...]
Categories: Logics