ไม่เคยเห็น ไม่ได้แปลว่ามันจะไม่เกิด ชาวยุโรปในอดีตเคยเชื่อว่าห่านล้วนเป็นสีขาวทั้งสิ้น เพราะห่านแถวยุโรปไม่ว่าจะเลือกสุ่มไปกี่ร้อยกี่ล้านตัว มันก็ยังเป็นห่านสีขาวทั้งนั้น จนชาวยุโรปเพิ่งได้มาเห็นห่านสีดำ ตอนยุคล่าอาณานิคมแถวทวีปออสเตรเลีย sample เป็นร้อยเป็นล้าน อาจทำให้เราตายใจสรุปไปตาม sample ที่พบเห็น ทำให้เราพลาดเหตุการณ์หายากบางประการ และทำให้เราขาดความพร้อมต่อเหตุการณ์หายากนั้น นี่คือผลงานของ Nassim Nicholas Taleb นักคณิตศาสตร์เชิงการเงิน ที่ออกมาส่งสัญญาณเตือนัยถึงวิกฤตการณ์ทางการเงิน ก่อนหน้าที่มันจะเกิดจริง 2 ปี โดยกล่าวว่า ให้เราระวังกรณี “ห่านดำ” ให้ดีๆ อย่าหลงคิดว่าสิ่งที่เป็นไปโดยดูเหมือนว่ามันจะเป็นกลไกตายตัวนั้น มันคงที่แน่นอนแล้ว นี่เป็นปัญหาที่ค่อนข้างใกล้เคียงกับประเด็นที่ David Hume นักปรัชญาชาวสกอตแลนด์ ตั้งไว้เกี่ยวกับการให้เหตุผลด้วยการอุปนัย รูปปัญหาของเขาตั้งไว้ว่า ในขณะที่การให้เหตุผลด้วยการนิรนัย เราสามารถชี้ความสัมพันธ์เป็นเหตุผลเป็นผลได้อย่างชัดเจน (มนุษย์ทุกคนต้องเป็นนักกฏหมายลอว์เฟิร์ม นาย ก. เป็นมนุษย์ นาย ก. ต้องเป็นนักกฎหมายลอว์เฟิร์ม) แต่ในกรณีการให้เหตุผลด้วยการอุปนัย เราเอาอะไรมาสรุปกันแน่ เพียงแค่เราเอาสิ่งที่พบเห็น ประสบการณ์ของเรา มาเป็นข้อมูลสรุป มันจะตรงต้องกับความจริงหรือไม่ เช่น นาย ก เด็กนิติ ทำลอว์เฟิร์ม [...]
Categories: Logics