ไม่เคยเห็น ไม่ได้แปลว่ามันจะไม่เกิด ชาวยุโรปในอดีตเคยเชื่อว่าห่านล้วนเป็นสีขาวทั้งสิ้น เพราะห่านแถวยุโรปไม่ว่าจะเลือกสุ่มไปกี่ร้อยกี่ล้านตัว มันก็ยังเป็นห่านสีขาวทั้งนั้น จนชาวยุโรปเพิ่งได้มาเห็นห่านสีดำ ตอนยุคล่าอาณานิคมแถวทวีปออสเตรเลีย sample เป็นร้อยเป็นล้าน อาจทำให้เราตายใจสรุปไปตาม sample ที่พบเห็น ทำให้เราพลาดเหตุการณ์หายากบางประการ และทำให้เราขาดความพร้อมต่อเหตุการณ์หายากนั้น นี่คือผลงานของ Nassim Nicholas Taleb นักคณิตศาสตร์เชิงการเงิน ที่ออกมาส่งสัญญาณเตือนัยถึงวิกฤตการณ์ทางการเงิน ก่อนหน้าที่มันจะเกิดจริง 2 ปี โดยกล่าวว่า ให้เราระวังกรณี “ห่านดำ” ให้ดีๆ อย่าหลงคิดว่าสิ่งที่เป็นไปโดยดูเหมือนว่ามันจะเป็นกลไกตายตัวนั้น มันคงที่แน่นอนแล้ว นี่เป็นปัญหาที่ค่อนข้างใกล้เคียงกับประเด็นที่ David Hume นักปรัชญาชาวสกอตแลนด์ ตั้งไว้เกี่ยวกับการให้เหตุผลด้วยการอุปนัย รูปปัญหาของเขาตั้งไว้ว่า ในขณะที่การให้เหตุผลด้วยการนิรนัย เราสามารถชี้ความสัมพันธ์เป็นเหตุผลเป็นผลได้อย่างชัดเจน (มนุษย์ทุกคนต้องเป็นนักกฏหมายลอว์เฟิร์ม นาย ก. เป็นมนุษย์ นาย ก. ต้องเป็นนักกฎหมายลอว์เฟิร์ม) แต่ในกรณีการให้เหตุผลด้วยการอุปนัย เราเอาอะไรมาสรุปกันแน่ เพียงแค่เราเอาสิ่งที่พบเห็น ประสบการณ์ของเรา มาเป็นข้อมูลสรุป มันจะตรงต้องกับความจริงหรือไม่ เช่น นาย ก เด็กนิติ ทำลอว์เฟิร์ม [...]
Categories: Logics
Tagged: induction, logic
- Published:
- November 4, 2008 – 9:27 pm
- Author:
- By mgaston
เมื่อกลับจากเกาหลี ผู้เขียนได้ยินเพลงประกอบการค้าขายใหม่ ของบริษัทมือถือ DTAC มีเนื้อหาทำนองว่าอยากจะใส่รองเท้าคู่ละข้าง ทาสีเล็บให้แตกต่างไปในแต่ละนิ้ว หรืออยากยืนบนรถไฟฟ้าทั้งๆ ที่มีที่นั่งว่าง และท่อนฮุคสรุปทำนองว่า ไม่มีเหตุผลแต่อยากทำ เพราะมันสบายใจ ผู้เขียนลองคิดเล่นๆ ว่า พฤติกรรมที่ปรากฎในเพลงนั้น คือพฤติกรรมที่ “ไม่มีเหตุผล” อยากที่ท่อนฮุคสรุปไว้หรือไม่ ก่อนอื่นต้องเริ่มจากดูว่า การทาสีเล็บผิดเพี้ยน ใส่รองเท้าคู่ละข้าง เป็นพฤติกรรมที่มีเหตุผลแค่ไหน การที่มนุษย์ยึดว่าการใส่รองเท้า ต้องใส่ทั้งสองข้างเหมือนกัน หรือใส่ตุ้มหูต้องเป็นแบบเดียวกันทั้งสองข้างนั้น ผู้เขียนเดาว่าเป็นสิ่งที่เกิดจากการให้เหตุผลแบบอุปนัย ที่มีผู้ปฎิบัติลองผิดลองถูกมาแล้ว และได้ผลสรุปว่าการใส่รองเท้าเหมือนกันทั้งสองข้าง เป็นการแต่งกายที่ดูดีที่สุด การนั่งลงบนเก้าอี้รถเมล์ เมื่อมีที่นั่งว่าง ก็จะทำให้เกิดความสบายมากที่สุด การให้เหตุผลแบบอุปนัย เป็นที่นิยมทั้งในแวดวงวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ แต่กระนั้นก็ดี มีนักปรัชญาหลายท่านชี้ให้เห็นว่า การให้เหตุผลแบบนี้ มีช่องโหว่ เพราะเราจะไม่ทราบว่าท้ายที่สุดแล้ว มันเป็นเช่นนั้น “จริงๆ” หรือไม่ หรือเป็นเพียงแค่ความมักง่ายที่ เกิดจากการพิจารณาสนใจแค่ผลลัพธ์ที่ออกมาบ่อยครั้ง การใส่รองเท้าคู่เดียวกันทั้งสองข้าง อาจมีบางครั้งที่ให้ความสบายมากกว่าก็ได้ การยืนบนรถเมล์ที่มีที่นั่งว่างเต็มๆ ก็อาจให้ความสบายกว่าก็เป็นได้ ด้วยเหตุผลดังนี้ การให้เหตุผลแบบอุปนัยก็ยังมิอาจกล่าวได้ว่า เป็นการบวนการที่มี “เหตุผล” โดยแท้จริง ดังนั้น สิ่งที่เพลงโฆษณาชุดนี้ชักชวนให้เราทำ [...]
Categories: Logics
Tagged: dtac, induction, reason
- Published:
- October 30, 2007 – 9:27 pm
- Author:
- By mgaston