สวน.ความคิด

ชุมชนควรมีสิทธิกำหนดวิถีชีวิตของตนเอง เรื่องนี้ไม่มีใครเถียง  เพราะขืนให้คนอื่นที่อยู่นอกชุมชนมากำหนด ก็คงไม่รู้ลึกรู้จริง ไม่เข้าถึงไม่ให้คนที่มีผลกระทบมีส่วนร่วม  แต่ขอบเขตของสิทธิชุมชนควรมีแค่ไหน ข้าพเจ้าขอเล่าเหตุการณ์หนึ่งเพื่อสร้างความสับสนในประเด็นนี้ ในประเทศ Congo มีความเชื่อเกี่ยวกับภูตผีปีศาจอย่างเข้มข้น และเชื่อว่าพรายปีศาจสามารถสิงสถิตย์อยู่ในตัวเด็กได้ เด็กคนไหนที่โชคร้ายถูกกล่าวหาว่าเป็นภูตผีปีศาจ ก็จะถูกสังคมอัปเปหิ ไม่เว้นแม้แต่ครอบครัวของเด็กเอง บางรายแม่พยายามฆ่าลูกตัวเองเพื่อให้ภูตพรายออกไป แต่ทุกรายจะจบลงด้วยการขับไล่เด็กให้เร่ร่อนออกไปอยู่กลางถนน เรื่องที่เหมือนจะจำกัดเฉพาะ “โลกที่สาม” แท้ที่จริงกลับคล้ายคลึงกับสถานการณ์ในชุมชนของโลกที่สอง และโลกที่หนึ่งในหลายๆ พื้นที่ หมู่บ้านในไทยเชื่อว่าผีแม่หม้ายมาล้างแค้นเอาชีวิตผู้ชายในหมู่บ้านจนต้องทำพิธีขับไล่ กลุ่มยิวสายสุดโต่งในอิสราเอลที่ไม่ยอมให้ศิษยานุศิษย์แปดเปื้อนมลทินจากโลกภายนอกด้วยการไม่ให้เล่นคอมพิวเตอร์ และรังเกียจเดียดฉันท์คนต่างชาติทุกวิถีทาง กลุ่มคลั่งศาสนาในอเมริกา ฯลฯ เราไม่ควรก้าวก่ายวิถีความเชื่อของชุมชนอื่น เพราะหากเรายอมรับในเบื้องต้นว่ามนุษย์ทุกคนมีสิทธิในความเชื่อ การล้มล้าง ปิดกั้นความเชื่อของชุมชนใดย่อมเป็นอันตรายร้ายแรง ต่อสิทธิเสรีภาพดังกล่าว (แต่เป็นคนละเรื่องกับสิทธิในการวิจารณ์ความเชื่อซึ่งสามารถมีได้ทุกคน)  แต่หากความเชื่อใดทำให้คน “ใน” ชุมชน บางคนเดือดร้อน เช่นนี้ เราจะมีสิทธิห้ามปรามความเชื่อนั้นได้หรือไม่ เมื่อเทียบเคียงกับกรณีเด็กที่น่าสงสารใน Congo ถ้าความเชื่ิอใดทำให้คนนอกชุมชนเดือดร้อน แบบนี้ก็ง่าย คำตอบคือ ทำไม่ได้ เพราะการใช้สิทธิเสรีภาพต้องไม่ขัดขวางทางใช้สิทธิเดียวกันของคนอื่น (Harm principle) แต่ถ้าเป็นคนในชุมชนเดือดร้อน เรื่องจะซับซ้อนขึ้น เพราะคนที่เดือดร้อนตกอยู่ในกติกาทางสังคมของชุมชนนั้นอยู่เดิมแล้ว ถ้ากติกาของคนอื่นไม่เป็นธรรม เราในฐานะคนนอกจะตัดสินและเข้าไปขัดขวางได้หรือไม่ และจะอ้างหลักใด  และก่อนที่จะคิดเรื่องอื่นใด ก็ต้องเจอกับคำถามที่ว่า [...]

Categories: Philosophy,Politics