Category Archives: Philosophy

ปรัชญาแขนงต่าง

ลัทธิสมัยใหม่ในบ้านของ Le Corbusier 0

หากจะหาจิตวิญญาณแห่งยุคสมัยใหม่ นอกจากจะหาในหนังสือปรัชญา วรรณกรรม หนัง ภาพถ่าย แล้ว เราจะหาได้ในรูปแบบของอาคาร ที่ออกแบบในช่วงนั้น บ้านที่ดีในความคิดก่อนสมัยใหม่ คือบ้านขนาดใหญ่ ประดับด้วยช่อฟ้า ใบระกา รูปปั้น และสรรพสิ่งที่นำมาโปะบนกำแพง บนเสา บนหน้าต่างได้ ต้องมีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่ไม่รู้ว่านำไปใช้ทำอะไรนอกจากไว้สร้างความอลังการให้ผู้มาเยือน มีสิ่งก่อสร้างประเภทวัดๆ วังๆ ทั่วโลกเป็นตัวอย่างสำคัญ แต่บ้านสมัยใหม่ต้องเจอกับข้อท้าทาย  ที่ดินราคาแพง เช่นเดียวกับราคาวัสดุก่อสร้าง  ประชากรอยู่กันหนาแน่นยิ่งขึ้น  เราไม่สามารถสร้างบ้านขนาดใหญ่ ใช้ที่เปลือง ตกแต่งฟุ่มเฟือยได้อีกต่อไป นอกจากสร้างไว้เป็นฉากในละครหลังข่าว Le Corbusier เป็นสถาปนิกที่มีพรสวรรค์ในศิลปะสูง แต่มันไม่น่าทึ่งเท่าความจริงที่ว่าเขาคือสถาปนิกที่มีวิสัยทัศน์ล้ำหน้า บ้านที่ดีของเขาคือบ้านที่มีเสาลอยยกอาคารทั้งหลังขึ้นมาจากพื้น เปิดให้พื้นที่ภายนอกไหลเชื่อมเข้ามาด้านใน เพิ่มพื้นที่ใช้สอยและเพิ่มการสัมผัสกับธรรมชาติสำหรับคนเมือง เอาหลังคาสามเหลี่ยมแบบเดิมๆ ออกไป เหลือไว้แต่ดาดฟ้าเรียบๆ เพื่อลดต้นทุน และเพิ่มพื้นที่สวนด้านบนเข้าไปอีก ฉีกกำแพงบ้านเดิมๆ ออกไป โปะด้วยกำแพงเรียบๆ ฉลุด้วยกระจกและช่องว่าง เหลี่ยมมุมของบ้านเกิดขึ้นเพราะเหลี่ยมมุมของห้องหับภายใน ไม่มีส่วนใดของอาคารภายนอกที่สร้างไว้เพื่อ ‘อวด’  บ้านรูปทรงแบบนี้ตอบทั้งคำถามทางเศรษฐศาสตร์ และสุนทรียศาสตร์ในเวลาเดียวกัน ตอบคำถามทางเศรษฐศาสตร์ เพราะเป็นแบบบ้านราคาประหยัด ทำซ้ำเหมือนสินค้าจากโรงงานได้ ใช้วัสดุราคาถูกอย่างคอนกรีต ผลิต (สร้าง) [...]

Do Not Call list และสิทธิเสรีภาพการแสดงออก 1

ปี 2002 คณะกรรมการการค้ากลางของอเมริกา (FTC) ออกกฎหมายคุมการโฆษณาผ่านทางโทรศัพท์มือถือ กลไกของเขาก็ง่ายๆ สำหรับมือถือทุกชนิด ก็ห้ามโทรไปขายอะไรเด็ดขาด สำหรับโทรศัพท์บ้านจะทำได้ต่อเมื่อเบอร์นั้นไม่อยู่ใน ‘Do Not Call List’ และเบอร์ต่างๆ จะไปอยู่ใน Do Not Call List ได้ก็ต่อเมื่อมีบริษัทโทรไปขายแล้ว คนรับสายตอบปฎิเสธและห้ามไม่ให้โทรมาอีก รายชื่อเบอร์โทรนี้จะเก็บไว้เป็นส่วนกลางของทั้งประเทศอเมริกา ปัจจุบัน DNC list มีทั้งหมด 200 ล้านกว่ารายการ 200 เบอร์บ้าน รวมกับเบอร์มือถือทั้งหมด แค่นี้ก็เพียงพอที่จะทำให้กิจการขายของทางโทรศัพท์ต้องเหี่ยวเฉา นักธุรกิจในแวดวงนี้ต่อสู้อย่างไร ผู้เสนอขายสินค้าทางโทรศัพท์คนหนึ่งอภิปรายว่า กฎ DNC list ขัดขวางเสรีภาพในการแสดงออกอย่างชัดเจน เสรีภาพในการแสดงออกคือการให้ผู้คนมีสิทธิพูดอะไรก็ได้ แม้ว่าจะก่อให้เกิดความรำคาญแก่ผู้อื่นก็ตาม การห้ามพูดขายของผ่านทางโทรศัพท์ แม้ว่าเจ้าของโทรศัพท์จะรำคาญ ย่อมเป็นปฏิปักษ์กับเสรีภาพในการแสดงออกเห็นๆ เราจะปกป้องเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ให้พ้นจากลีลาศรีธนญชัยของนักขายของท่านนี้อย่างไร เห็นได้ชัดว่าเขากำลังสับสนระหว่างเนื้อหาการพูดกับวิธีการพูด สิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นพูดถึงเนื้อหาการพูด ผู้พูดสามารถพูดข้อความที่มีเนื้อหา แฝงไปด้วยแนวคิดอย่างไรก็ได้ ส่วนใครจะแย้งว่าเนื้อหาบางเนื้อหาอาจจะไม่มีสิทธิพูดได้ ในบางกรณี  ก็ยังสามารถมาร่วมเวทีในหัวข้อนี้ได้ แต่สิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นไม่ได้กล่าวถึง ‘วิธี’ การแสดงออก [...]

แสงและเงา 1

เทคโนโลยีกับรูปแบบของภาพถ่ายมักเป็นเรื่องที่หากเขียนในหนังสือ มันน่าจะเป็นหัวข้อเกือบสุดท้ายก่อนจะกลายเป็นหน้าดัชนีคำ และปกหลัง และถ้าไม่ได้คิดอะไรมาก มันน่าจะเป็นประเด็นขี้หมูขี้หมา สู้อะไรไม่ได้เลยกับเรื่องการวัดแสง การจัดภาพ นั่นคือ คิด (ไปเอง) ว่าไม่ว่ากล้องจะถ่ายด้วยฟิล์มขาวดำ ฟิล์มสไลด์ ฟิล์มเนกกาทีฟ หรืออยู่ในรูปแบบดิจิตอล มันก็คือภาพถ่ายเหมือน หลักคิดในการสร้างสรรค์ หรืออ่านภาพก็ไม่ได้ต่างอะไรในสาระสำคัญ ทบทวนดูใหม่ พฤติกรรมการถ่ายภาพตอนใช้กล้องฟิล์ม กับตอนใช้กล้องดิจิตอลต่างกันอย่างไรบ้าง และโดยเฉพาะเมื่อกล้องดิจิตอลมันย้ายไปอยู่ในโทรศัพท์แล้ว  เราถ่ายภาพ “เล่นๆ” ได้มากขึ้นกว่าเดิมหรือเปล่า ภาพที่ได้มีสีคมชัด สดใสกว่าเดิมขึ้นหรือเปล่า พฤติกรรมของผู้ชมภาพเอนเอียงไปในทางภาพ “สว่างๆ” มากขึ้นหรือไม่ เมื่อคิดตามครบถ้วนกระบวนความแล้ว ต้องเชื่อว่าเทคโนโลยีถ่ายภาพ มีผลกระทบต่อความคิดเกี่ยวกับคุณภาพของภาพถ่ายของคนทั่วไปได้อย่าง “เอาเรื่อง” ยกตัวอย่างง่ายๆ อย่างเรื่อง “เงา” กับ “แสง” ถ้าในภาพหนึ่งมีพื้นที่ที่มีเงาดำสนิท อยู่ร่วมชายคาเดียวกับพื้นที่ที่แสงจัดสาดทอ ช่างภาพก่อนศตวรรษที่ 21 มีทางเลือกแค่สองทาง คือจะรักษารายละเอียดของภาพในพื้นที่ที่อยู่ใต้แสงจัดนั้นไว้ แล้วทิ้งรายละเอียดของภาพใต้เงาให้ถูกความมืดปกปิด หรือจะรักษารายละเอียดใต้เงา แล้วทิ้งรายละเอียดของภาพที่อยู่ใต้แสงให้ตกอยู่ท่ามกลางแสงที่สว่างเจิดจ้ายิ่งขึ้นกว่าเดิม มีเวบหนึ่งที่ทำ interactive อธิบายประเด็นนี้ได้ดี [ลิงค์] คุณสมบัติแสง-เงาแบบนี้เป็นข้อเสียของภาพหรือไม่ คำตอบที่ข้าพเจ้าชอบที่สุดคือ “แล้วแต่” ถ้ามันเป็นภาพที่ตั้งใจเก็บรายละเอียดของท้องฟ้า [...]